► PREAMBLE ► ARTICLE I - National Territory ► ARTICLE II - Declaration of Principles and State Policies ► ARTICLE III - Bill of Rights ► ARTICLE IV Citizenship ► ARTICLE V - Suffrage ► ARTICLE VI - Legislative Department ► ARTICLE VII - Executive Department ► ARTICLE VIII - Judicial Department ► ARTICLE IX - Constitutional Commissions ► ARTICLE X Local Government ► ARTICLE XI - Accountability of Public Officers ► ARTICLE XII - National Economy and Patrimony ► ARTICLE XIII - Social Justice and Human Rights ► ARTICLE XIV - Education, Science and Technology, Arts, Culture & Sports ► ARTICLE XV - The Family ► ARTICLE XVI - General Provisions ► ARTICLE XVII - Amendments or Revisions ► ARTICLE XVIII - Transitory Provisions
Below is a side-by-side presentation of Article Fourteen (14) of the 1987 Philippine Constitution in the Filipino language and in English.
| ARTIKULO XIV | ARTICLE XIV |
|---|---|
| EDUKASYON, AGHAM AT TEKNOLOHIYA, MGA SINING, KULTURA, AT SPORTS | Education, Science and Technology, Arts, Culture, and Sports |
| EDUKASYON | Education |
| SEKSYON 1. Dapat pangalagaan at itaguyod ng Estado ang karapatan ng lahat ng mga mamamayan sa mahusay na edukasyon sa lahat ng antas at dapat magsagawa ng angkop na mga hakbang upang matamo ng lahat ng gayong edukasyon. | SECTION 1. The State shall protect and promote the right of all citizens to quality education at all levels and shall take appropriate steps to make such education accessible to all. |
| SEKSYON 2. Ang Estado ay dapat: (1) Magtatag, magpanatili, at magtustos ng isang kumpleto, sapat, at pinag-isang sistema ng edukasyong naaangkop sa mga pangagailangan ng sambayanan at lipunan; (2) Magtatag at magpanatili ng isang sistema ng libreng pambayang edukasyon sa elementarya at mataas na paaralan. Hindi bilang pagtatakda sa likas na karapatan ng mga magulang sa pagaaruga ng kanilang mga anak, ang edukasyong elementarya ay sapilitan sa lahat ng mga batang nasa edad ng pag-aaral. (3) Magtatag at magpanatili ng isang sistema ng mga kaloob ng scholarship, mga programang pautang sa estudyante, mga tulong sa salapi, at iba pang mga insentibo na dapat ibigay sa karapat-dapat na mga estudyante sa mga paaaralang publiko at pribado, lalo na sa mga kulang-palad; (4) Pasiglahin ang di-pormal, impormal, at katutubong mga sistema ng pagkatuto, at gayon din ang mga programang pagkatuto sa sarili, sarilinang pag-aaral at pag-aaral sa labas ng paaralan lalo na yaong tumutugon sa mga pangangailangan ng pamayanan; at (5) Mag-ukol sa mga mamamayang may sapat na gulang, may kapansanan, at kabataang nasa labas ng paaralan ng pagsasanay sa sibika, kahusayang bokasyonal, at iba pang mga kasanayan. | SECTION 2. The State shall: (1) Establish, maintain, and support a complete, adequate, and integrated system of education relevant to the needs of the people and society; (2) Establish and maintain a system of free public education in the elementary and high school levels. Without limiting the natural right of parents to rear their children, elementary education is compulsory for all children of school age; (3) Establish and maintain a system of scholarship grants, student loan programs, subsidies, and other incentives which shall be available to deserving students in both public and private schools, especially to the underprivileged; (4) Encourage non-formal, informal, and indigenous learning systems, as well as self-learning, independent, and out-of-school study programs particularly those that respond to community needs; and (5) Provide adult citizens, the disabled, and out-of-school youth with training in civics, vocational efficiency, and other skills. |
| SEKSYON 3. (1) Dapat maging bahagi ng kurikula ang pag-aaral ng Konstitusyon sa lahat ng mga institusyong pang-edukasyon. (2) Dapat nilang ikintal ang pagkamakabayan at nasyonalismo, ihasik ang pag-ibig sa sangkatauhan, paggalang sa mga karapatang pantao, pagpapahalaga sa gampanin ng mga pambansang bayani sa historikal na pagpapaunlad ng bansa, ituro ang mga karapatan at mga tungkulin ng pagkamamamayan, patatagin ang mga pagpapahalagang etikal at espiritwal, linangin ang character na moral at disiplinang pansarili, pasiglahin ang kaisipang mapanuri at malikhain, palawakin ang kaalamang pang-agham at teknolohikal, at itaguyod ang kahusayang bokasyonal; (3) Sa opsyong nakalahad nang nakasulat ng mga magulang o mga tagakupkop, dapat pahintulutang ituro ang relihiyon sa kanilang mga anak o mga ampon sa mga pambayang paaralang elementarya at mataas na paaralan sa regular na oras ng klase ng mga tagapagturong itinalaga o pahintulutan ng relihiyosong awtoridad ng relihiyong kinaaaniban ng mga anak o mga ampon, nang walang dagdag na gastos ang pamahalaan. | SECTION 3. (1) All educational institutions shall include the study of the Constitution as part of the curricula. (2) They shall inculcate patriotism and nationalism, foster love of humanity, respect for human rights, appreciation of the role of national heroes in the historical development of the country, teach the rights and duties of citizenship, strengthen ethical and spiritual values, develop moral character and personal discipline, encourage critical and creative thinking, broaden scientific and technological knowledge, and promote vocational efficiency. (3) At the option expressed in writing by the parents or guardians, religion shall be allowed to be taught to their children or wards in public elementary and high schools within the regular class hours by instructors designated or approved by the religious authorities of the religion to which the children or wards belong, without additional cost to the Government. |
| SEKSYON 4. Kinikilala ng Estado ang mga gampaning komplimentaryo ng mga institusyong publiko at pribado sa sistemang pang-edukasyon at dapat itong tumupad ng makatwirang superbisyon at regulasyon sa lahat ng mga institusyong pang-edukasyon. (1) Ang mga institusyong pang-edukasyon, bukod sa mga itinatag ng mga pangkat na relihiyoso at mga kalupunang misyon, ay dapat na ari lamang ng mga mamamayan ng Pilipinas o ng mga korporasyon o mga asosasyon na ang animnapung bahagdan man lamang nga puhunan nito ay ari ng gayong mga mamamayan. Gayon man, maaaring itakda ng Kongreso ang karagdagang lahok na equity ng Pilipino sa lahat ng mga institusyong pang-edukasyon. Dapat sumakamay ng mga mamamayan ng Pilipinas ang kontrol at admnistrasyon ng mga institusyong pang-edukasyon. Hindi dapat matatag ang ano mang institusyong pang-edukasyon ng eksklusibong para sa mga dayuhan at hindi dapat humigit sa isang-katlo ng enrolment sa alinmang paaralan ang ano mang pangkat ng mga dayuhan. Ang mga tadhana ng subsection na ito ay hindi sasaklaw sa mga paaralang itinatag para sa mga dayuhan na tauhang diplomatiko at kanilang mga dependent at, matangi kung naiiba ang itinatadhana ng batas, para sa mga iba pang mga dayuhan na pansamantalang naninirahan dito. (2) Ang lahat ng mga revenue at mga asset ng mga institusyong pang-edukasyon na di-sapian, di pampakinabang, at ginamit nang aktuwal, tuwiran, at eksklusibo para sa mga layuning pang-edukasyon ay dapat malibre sa mga buwis at mga bayarin sa kalakal. Sa sandaling mabuwag o maputol ang buhay-korporasyon ng gayong mga institusyon, dapat ma-dispose ang kanilang mga asset sa paraang itinatadhana ng batas. Maaari ring magkaroon ng karapatan ang mga institusyong pang-edukasyon na proprietary pati yaong mga ari ng kooperatiba sa gayong mga pagkalibre salig sa mga katakdaang itinatadhana ng batas kabilang ang mga pagtatakda sa mga dibidendo at mga tadhana para sa muling pamumuhunan. (3) Bata sa mga kondisyong itinatakda ng batas, dapat malibre sa buwis ang lahat ng mga kaloob, mga endowment, mga donasyon, o mga kontribusyon na ginamit nang aktuwal, tuwiran, at eksklusibo para s mga layuning pang-edukasyon. | SECTION 4. (1) The State recognizes the complementary roles of public and private institutions in the educational system and shall exercise reasonable supervision and regulation of all educational institutions. (2) Educational institutions, other than those established by religious groups and mission boards, shall be owned solely by citizens of the Philippines or corporations or associations at least sixty per centum of the capital of which is owned by such citizens. The Congress may, however, require increased Filipino equity participation in all educational institutions. The control and administration of educational institutions shall be vested in citizens of the Philippines. No educational institution shall be established exclusively for aliens and no group of aliens shall comprise more than one-third of the enrollment in any school. The provisions of this subsection shall not apply to schools established for foreign diplomatic personnel and their dependents and, unless otherwise provided by law, for other foreign temporary residents. (3) All revenues and assets of non-stock, non-profit educational institutions used actually, directly, and exclusively for educational purposes shall be exempt from taxes and duties. Upon the dissolution or cessation of the corporate existence of such institutions, their assets shall be disposed of in the manner provided by law. Proprietary educational institutions, including those cooperatively owned, may likewise be entitled to such exemptions subject to the limitations provided by law including restrictions on dividends and provisions for reinvestment. (4) Subject to conditions prescribed by law, all grants, endowments, donations, or contributions used actually, directly, and exclusively for educational purposes shall be exempt from tax. |
| SEKSYON 5. (1) Dapat isaalang-alang ng Estado ang mga pangangailangan at kalagayang panrehiyon at pansektor at dapat pasiglahin ang lokal na pagplano sa pagbubuo ng mga patakaran at mga programang pang-edukasyon. (2) Dapat tamasahin ang kalagayang akademiko sa lahat ng mga institusyon ng lalong mataas na karunungan. (3) Ang bawat mamamayan ay may karapatng pumili ng propesyon o kurso ng pagaaral, salig sa karampatan, makatwiran at pantay na mga kinakailangan sa pagpaskok at mga pangangailangang akademiko. (4) Dapat patingkarin ng Estado ang karapatan ng mga guro sa pagsulong na propesyonal. Dapat magtamasa ng proteksyon ng Estado ang mga tauhang akademiko na di-nagtuturo at mga tauhang di-akademiko. Dapat mag-ukol ang Estado ng pinakamataas na priority sa pagtatabi ng budget para sa edukasyon at seguruhin na magaganyak at mapamamalagi ng pagtuturo ang nararapat na kaparte ntio sa pinakamahusay na mga talino sa pamamagitan ng sapat na gantimpala at iba pang paaralan ng kasihayan at katuparan sa gawain. | SECTION 5. (1) The State shall take into account regional and sectoral needs and conditions and shall encourage local planning in the development of educational policies and programs. (2) Academic freedom shall be enjoyed in all institutions of higher learning. (3) Every citizen has a right to select a profession or course of study, subject to fair, reasonable, and equitable admission and academic requirements. (4) The State shall enhance the right of teachers to professional advancement. Non-teaching academic and non-academic personnel shall enjoy the protection of the State. (5) The State shall assign the highest budgetary priority to education and ensure that teaching will attract and retain its rightful share of the best available talents through adequate remuneration and other means of job satisfaction and fulfillment. |
| Wika | Language |
| SEKSYON 6. Ang wikang pambansa ng Pilipinas ay Filipino. Samantalang nililinang, ito ay dapat payabungin at pagyamanin pa salig sa umiiral na wika sa Pilipinas at sa iba pang mga wika. Alinsunod sa tadhana ng batas at sang-ayon sa nararapat na maaaring ipasya ng Kongreso, dapat magsagawa ng mga hakbangin ang Pamahalaan upang ibunsod at puspusang itaguyod ang paggamit ng Filipino bilang medium ng opisyal na komunikasyon at bilang wika ng pagtuturo sa sistemang pang-edukasyon. | SECTION 6. The national language of the Philippines is Filipino. As it evolves, it shall be further developed and enriched on the basis of existing Philippine and other languages. Subject to provisions of law and as the Congress may deem appropriate, the Government shall take steps to initiate and sustain the use of Filipino as a medium of official communication and as language of instruction in the educational system. |
| SEKSYON 7. Ukol sa layunin ng komunikasyon at pagtuturo, ang mga wikang opisyal ng Pilipinas ay Filipino at, hangga't walang ibang itinatadhana ang batas, Ingles. Ang mga wikang panrehiyon ay pantulong na mga wikang opisyal sa mga rehiyon at magsisilbi na pantulong na mga wikang panturo roon. Dapat itaguyod nang kusa at opsyonal ang Kastila at Arabe. | SECTION 7. For purposes of communication and instruction, the official languages of the Philippines are Filipino and, until otherwise provided by law, English. The regional languages are the auxiliary official languages in the regions and shall serve as auxiliary media of instruction therein. Spanish and Arabic shall be promoted on a voluntary and optional basis. |
| SEKSYON 8. Ang Konstitusyong ito ay dapat ipahayag sa Filipino at Ingles, at dapat isalin sa mga pangunahing wikang panrehiyon, Arabe, at Kastila. | SECTION 8. This Constitution shall be promulgated in Filipino and English and shall be translated into major regional languages, Arabic, and Spanish. |
| SEKSYON 9. Dapat magtatag ng Kongreso ng isang komisyon ng wikang Pambansa na binubuo ng mga kinatawan ng iba't ibang mga rehiyon at mga disiplina na magsasagawa, maguugnay at magtataguyod ng mga pananaliksik sa Filipino at iba pang mga wika para sa kanilang pagpapaunlad, pagpapalaganap, at pagpapanatili. | SECTION 9. The Congress shall establish a national language commission composed of representatives of various regions and disciplines which shall undertake, coordinate, and promote researches for the development, propagation, and preservation of Filipino and other languages. |
| Agham at Teknolohiya | Science and Technology |
| SEKSYON 10. Napakahalaga ng agham at teknolohiya sa pambansang pag-unlad at pagsulong. Dapat mag-ukol ng priority ang Estado sa pananaliksik at pagbubuo, imbensyon, inobasyon, at sa pagpapasagamit ng mga ito; at sa edukasyon, pagsasanay at mga lingkurang pang-agham at panteknolohiya. Dapat suportahan nito ang mga kakayahang siyentipiko at teknolohikal na katutubo, angkop at umaasa sa sariling kakayahan at ang kanilang kabagayan sa mga sistemang pamproduksyon at pambansang kapamuhayang pambansa. | SECTION 10. Science and technology are essential for national development and progress. The State shall give priority to research and development, invention, innovation, and their utilization; and to science and technology education, training, and services. It shall support indigenous, appropriate, and self-reliant scientific and technological capabilities, and their application to the country’s productive systems and national life. |
| SEKSYON 11. Maaaring magtadhana ang Kongreso para sa mga insentibo, kasama ang mga kabawasan sa buwis, upang maganyak ang paglahok na pribado sa mga programa ng batayan at gamiting pananaliksik na siyentipiko. Dapat magkaloob ng mga scholarship, kaloob-na-tulong, o iba pang mga anyo ng mga insentibo sa mga karapatdapat na estudyante sa agham, mga mananaliksik, mga scientist, mga imbentor, mga technologist, at mga mamamayang may natatanging likas na talino. | SECTION 11. The Congress may provide for incentives, including tax deductions, to encourage private participation in programs of basic and applied scientific research. Scholarships, grants-in-aid, or other forms of incentives shall be provided to deserving science students, researchers, scientists, inventors, technologists, and specially gifted citizens. |
| SEKSYON 12. Dapat regulahin ng Estado ang paglilipat at itaguyod ang pag-aangkop ng teknolohiya mula sa lahat ng batis para sa pambansang pakapkinabangan. Dapat pasiglahin nito ang pinakamalawak na paglahok ng mga pribadong pangkat, mga pamahalaang lokal, at mga organisasyong salig-pamayanan sapglikha, at pagsasagamit ng agham at teknolohiya. | SECTION 12. The State shall regulate the transfer and promote the adaptation of technology from all sources for the national benefit. It shall encourage the widest participation of private groups, local governments, and community-based organizations in the generation and utilization of science and technology. |
| SEKSYON 13. Dapat pangalagaan at seguruhin ng Estado ang mga eksklusibong karapatan ng mga scientist, mga imbentor mga artist at iba pang mga mamamayang may likas na talino sa kanilang ari at mga likhang intelektwal, lalo na kung kapaki-pakinabang sa sambayanan para sa panahong maaaring itakda ng batas. | SECTION 13. The State shall protect and secure the exclusive rights of scientists, inventors, artists, and other gifted citizens to their intellectual property and creations, particularly when beneficial to the people, for such period as may be provided by law. |
| Mga Sining at Kultura | Arts and Culture |
| SEKSYON 14. Dapat itaguyod ng Estado ang pangangalaga, pagpapayaman at dinamikong ebolusyon ng isang pambansang kulturang Pilipino salig sa simulaing pagkakaisa sa pagkakaiba-iba sa kaligirang malaya, artistiko at intelektwal na pagpapahayag. | SECTION 14. The State shall foster the preservation, enrichment, and dynamic evolution of a Filipino national culture based on the principle of unity in diversity in a climate of free artistic and intellectual expression. |
| SEKSYON 15. Dapat tangkilikin ng Estado ang mga sining at panitikan. Dapat pangalagaan, itaguyod, at ipalaganap ng Estado ang pamanang historikal at kultural at mga likha at mga kayamanang batis artistiko ng bansa. | SECTION 15. Arts and letters shall enjoy the patronage of the State. The State shall conserve, promote, and popularize the nation’s historical and cultural heritage and resources, as well as artistic creations. |
| SEKSYON 16. Ang lahat ng mga kayamanang artistiko at historiko ng bansa ay bumubuo sa kayamanang kultural nito at dapat pangalagaan ng Estado na maaaring magregula sa disposisyon nito. | SECTION 16. All the country’s artistic and historic wealth constitutes the cultural treasure of the nation and shall be under the protection of the State which may regulate its disposition. |
| SEKSYON 17. Dapat kilalanin, igalang, at pangalagaan ng Estado ang mga karapatan ng mga katutubong pamayanang kultural sa pagpapanatili at pagpapayaman ng kanilang kultura, mga tradisyon, at mga institusyon. Dapat isaalang-alang nito ang mga karapatang ito sa pagbabalangkas ng mga pambansang plano at mga patakaran. | SECTION 17. The State shall recognize, respect, and protect the rights of indigenous cultural communities to preserve and develop their cultures, traditions, and institutions. It shall consider these rights in the formulation of national plans and policies. |
| SEKSYON 18. (1) Dapat seguruhin ng Estado ang pantay na pagtamo ng mga pagkakataong kultural sa pamamagitan ng sistemang pang-edukasyon, mga kultural na entity sa publiko o pribado, at mga scholarship, mga kaloob at iba pang mga insentibo, at mga pampamayanang sentrong kultural at iba pang mga tanghalang pangmadla. (2) Dapat pasiglahin at tangkilikin ng Estado ang mga pananaliksik at mga pag-aaral tungkol sa mga sining at kultura. | SECTION 18. (1) The State shall ensure equal access to cultural opportunities through the educational system, public or private cultural entities, scholarships, grants and other incentives, and community cultural centers, and other public venues. (2) The State shall encourage and support researches and studies on the arts and culture. |
| | Sports |
| SEKSYON 19. (1) Dapat itaguyod ng Estado ang edukasyong pisikal at pasiglahin ang mga programang pang-sports, mga paligsahang panliga, at mga amateur sports, kasama ang pagsasanay para sa mga paligsahang pandaigdig, upang maisulong ang disiplina sa sarili, pagtutulungan ng magkakasama at kahusayan para sa pagbubuo ng kapamayanang malusog at mulat. (2) Ang lahat ng mga institusyong pang-edukasyon at dapat magsasagawa ng regular na mga gawaing pang-sports sa buong bansa at pakikipagtulungan sa mga samahan sa palaro at iba pang mga sektor. | SECTION 19. (1) The State shall promote physical education and encourage sports programs, league competitions, and amateur sports, including training for international competitions, to foster self-discipline, teamwork, and excellence for the development of a healthy and alert citizenry. (2) All educational institutions shall undertake regular sports activities throughout the country in cooperation with athletic clubs and other sectors. |
I would like to ask for the other Legal Basis of the Implementation of Mother Tongue in the Educational System. Thank you in advance.